داستان « همسایه‌ ها »
نویسنده: 
مرجان کشاورزی‌آزاد
تصویرگر: فرشته نجفی
ناشر: مدرسه، 1384.
تعداد صفحات: 12
گره سنی: 6-8

همسایه ها

این کتاب داستان بزی است که داخل خانه‌اش درختی بود که سوارخی داشت، داخل آن خرگوش زندگی می‌کرد. داخل سوراخ دیوار خانۀ خرگوش هم یه موش زندگی می‌کرد. داخل سوراخ دیوار خانۀ موشی یه مورچه زندگی می‌کرد. مورچه هر روز صبح خانه‌اش تمیز می‌کرد و آشغال‌های را می‌ریخت بیرون خانه. یعنی کجا؟ درست تو اتاق موشی. موشی هم عصبانی می‌شد با داد و بیداد خانه‌اش را جارو می‌کرد و آشغال‌ها را می‌ریخت بیرون خانه‌اش یعنی کجا؟ خانۀ خرگوش. خرگوش هم آشغال‌ها را می‌ریخت تو خانۀ مثل دسته گل خانم بزی. یک روز که مورچه آشغال‌ها را ریخت تو خانۀ موشی، موشی فریاد زد و گفت که تازه خانه‌اش را تمیز کرده. موشی با عصبانیت آشغال‌ها را ریخت توی خانۀ خرگوش. خرگوش هم تازه خانه‌اش را تمیز کرده بود و داشت چای می‌خورد که آشغال‌ها را دید، ناگهان دعوایی به‌پا شد. خانم بزی که توی خانه بود سروصدا را شنید. به حیاط آمد و دید که مورچه، موش و خرگوش هرکدام یک جارو به دست دارند و دعوا می‌کنند. خانم بزی جلو رفت گفت: من یک فکری دارم تا شما بیخودی باهم دعوا نکنید. همه گفتند: قبول. فردای آن روز گوشۀ حیاط چهارتا سطل بود. کوچیک کوچیک، کمی بزرگتر، بزرگتر و سطل خانم بزی.

در داستان همسایه‌ ها مورچه، موشی و خرگوش به عواقب کارشان فکر نکردند و تنها به تمیز نگه داشتن خانه خودشان می‌اندیشیدند. آنان آشغال‌های خانه‌شان را بیرون می‌ریختند و توجه نمی‌کردند که بیرون از خانه آن‌ها نیز خانه کس دیگری است و برای او مزاحمت ایجاد می‌کردند. به همین دلیل هم دعوایشان شد. ولی رفتار خانم بزی با این سه فرد متفاوت بود. او نه تنها مانند آن‌ها آشغال‌هاش را بیرون از خانه‌اش نمی‌ریخت بلکه آشغال‌های این سه نفر هم که به خانه‌اش می‌ریختند جمع می‌کرد. خانم بزی فرد مسئولیت‌پذیری است که نه تنها مسئولیت فردی خود را به خوبی انجام می‌دهد، بلکه با مسئولیت اجتماعی خود نیز   آشنا  است و مراقب است که کارهایش برای دیگران مزاحمت ایجاد نکند. گرچه مورچه، موشی و خرگوش مسئولیت فردی خود که تمیزی خانه شان بود را به درستی انجام  می‌دانند، اما آن‌ها مسئولیت اجتماعی که رعایت حقوق دیگران و پای بندی به اصول اخلاقی است را زیر پا می‌گذاشتند. همان‌طور که انتهای داستان مشاهده می‌کنید پیشنهاد خانم بزی، به‌عنوان همسایه‌ای آگاه و خردمند، مشکل را حل می‌کند. برای کودکان نیز ممکن است ماجرایی مشابه رخ دهد. ممکن است کودکی مراقب وسایل‌های خود باشد اما نسبت به وسایل دیگران بی توجه باشد و آن را خراب کند. این داستان مصداق این ضرب المثل است که  «آنچه را برای خود نمی‌پسندی برای دیگران نیز مپسند».

با سؤالات زیر می‌توان کودکان را تشویق کرد تا صحبت کنند و  نظرات خود را دربارۀ این داستان بیان کند.ِ همچنین بحث درباره داستان،  کودکان را با مفهوم مسئولیت فردی واجتماعی آشنا می‌کند.

  • مورچه، موشی  و خرگوش چرا با هم دعوا کردند؟
  • چرا خانم بزی با مورچه، موشی و خرگوش دعوا نکرد؟
  • راه حل خانم بزی چه بود و او چگونه باعث شد که مورچه، موشی و خرگوش دیگر دعوایشان نشود؟
  • اگر شما جای خانم بزی بودید چه می‌کردید و چه پیشنهادی می‌دادید؟
  • به نظر شما کدامیک از شخصیت‌های داستان مسولیت فردی داشتند،کدامیک مسولیت اجتماعی؟
  • آیا تا به حال شده شما هم مثل مورچه، موشی و خرگوش آشغال‌هایتان را بیرون از خانه خود بریزید؟
  • به نظر شما چنین کاری درست است؟
  • ما برای اینکه شهری تمیز و محیطی سالم داشته باشیم چه باید بکنیم؟

لینک داستاتن های پیشنهادی:

این همه تلق و ملق