کتاب آخه چرا نه؟

خلاصۀ کتاب آخه چرا نه؟

کیتی دختربچه‌ای است اهل شهر لیورپول کشور انگلستان که همراه با پدر، مادر و برادرش دنیل زندگی می‌کند. کیتی همیشه عادت داشت بگوید نمی‌خواهم این کار بکنم و نمی‌خواهم آن را انجام دهم. کارهایی هم بود که او دوست داشت انجام دهد اما بزرگترها اجازه نمی‌دادند. کیتی فهمیده بود که خیلی وقت‌ها، به جای این که بگوید: «نمی‌خواهم این کار را بکنم.» می‌تواند بپرسد: «چرا نه؟» مثلا یک روز از مادرش پرسید که می‌تواند تنهایی به مدرسه برود یا نه؟ مادرش قاطعانه جواب داد: «نه»، کیتی پرسید «چرا نه؟» مادرش در جواب کیتی می‌گوید: «خودت دلیلش را می‌دانی.»

اما کیتی دلیلش را نمی‌دانست. پس از این تصمیم گرفت مثل مادرش دلیل کارهایش را توضیح ندهد و به رزی و ویلیام که دوستان او هستند پیشنهاد می‌دهد که آن‌ها هم مثل بزرگترها دلیل کارهاییشان را توضیح ندهند. شب وقتی مادرش به کیتی می‌گوید تکلیفش را کی انجام می‌دهد؟ پاسخ می‌دهد: «انجام نمی‌دهم». این موضوع باعث عصبانیت و خراب شدن اوضاع برای کیتی و دوستانش شد.

یک روز که کیتی و رزی با هم بازی می‌کردند. ویلیام می‌خواهد با آن‌ها بازی کند اما رزی می‌گوید: «تو نمی‌توانی بازی کنی». ویلیام می‌پرسد: «چرا نه؟» رزی فقط می‌گوید: «چون تو پسری».

مشکلات بین کیتی و خانواده‌اش ادامه پیدا می‌کند، به‌خصوص که آن‌ها دربارۀ تعطیلات تابستان با او مشورت نمی‌کنند. خانواده به کیتی که می‌خواهد تعطیلات را با قایق روی آب برود اجازه نمی‌دهند که وسایلش را ببرد. او می‌پرسد: «چرا نه؟» یا او را به دیدن مادربزرگ در بیمارستان نمی‌بردند ولی کیتی نمی‌داند چرا نمی‌تواند مادربزرگ را ببیند. او همچنین نمی‌داند چرا آقای تورنتو، نمایندۀ مجلس و مسئول محیط زیست، دعوتنامۀ او را نمی‌خواند و به دیدن باغچه‌اش نمی‌آید.

یک روز که کیتی حوصله‌اش سر رفته بود و هیچ‌کس با او بازی نمی‌کرد، معمایی طرح و پدر و مادرش را به حل معما دعوت کرد. با این کار به خانواده‌اش می‌فهماند که ما به جای این که فقط بگوییم نمی‌توانید یک کار را انجام دهید، چرا سعی نمی‌کنیم توضیح دهیم دلیلمان برای انجام ندادن آن کار چیست؟

گفت‌وگو دربارۀ کتاب آخه چرا نه؟

نوجوانان به دنبال استقلال در عقاید و رفتار خود هستند و برای گذر از این دوران بهتر است والدین با آن‌ها ارتباط سازنده‌ای برقرار کنند تا بتوانند اعتمادشان را جلب کنند. یکی از ویژگی‌های ارتباط  سازنده با نوجوانان، شنوندۀ خوب بودن است. از دیگر ویژگی‌ها توضیح و ارائۀ دلیلِ مخالفت با درخواست‌های آن‌هاست. نوجوانان تمایل ندارند از سوی والدین «نه» بشنوند و زمانی که دست‌کم گرفته شوند و این «نه» شنیدن بدون بیان دلیل باشد، احساس بدی پیدا می‌کنند. به همین جهت در صورتی که والدین انجام برخی از کارها را درست نمی‌دانند بهتر است علت منع آن رفتار را توضیح دهند. در کتاب آخه چرا نه؟ کیتی دلیل منع برخی کارها را نمی‌دانست و تنها انتظاری که از والدینش داشت این بود که برایش توضیح دهند و بگویند چرا نمی‌تواند تنهایی به مدرسه برود یا چرا نمی‌تواند در سفر تمام اسباب بازی‌هایش را همراه داشته باشد؟

اگر والدین دلیل تصمیم‌ها، رفتارها و قوانین را برای نوجوانان توضیح دهند آن‌ها آگاهی بیشتری کسب می‌کنند و در شرایط مشابه، خود، همانند بزرگترها سایر جوانب را می‌سنجند و سپس تصمیم می‌گیرند. از سوی دیگر گفتن دلیل کارها می‌تواند لجبازی، خشم و عصبانیت کودک یا نوجوان را کاهش دهد. در این کتاب کیتی برای مقابله با شرایط سعی کرد مانند بزرگترها رفتار کند و عبارتی مقابله به مثل کند. این رفتار او نه‌تنها مشکل را حل نکرد، بلکه باعث عصبانیت والدین نیز شد.

با گفت‌وگوی پس از داستان، کودک راحت‌تر ماجراها را برای خودش تحلیل می‌کند تا در شرایط مناسب از آن‌ها استفاده کند. پرسش‌های زیر می‌تواند آغازگر گفت‌وگو دربارۀ کتاب آخه چرا نه؟ باشد.

• چرا کیتی همیشه می‌پرسید «چرا نه»؟
• به نظرت اگر کیتی دلیل منع برخی کارها را می‌دانست چگونه رفتار می‌کرد ؟
• اگر به‌جای والدین کیتی بودی، برایش توضیح می‌دادی که چرا نباید برخی کارها را انجام دهد؟
• آیا کاری را به یاد می‌آوری که دوست داشتی انجام دهی اما پدر و مادرت اجازه نداده باشند؟ آیا تو هم دوست داشتی دلیل آن را بدانی؟ اگر دلیلش را می‌دانستی چه تأثیری در تصمیم‌گیری و احساست می‌داشت؟
• تاکنون با درخواست والدینت مخالفت کرده‌ای؟ دلیل مخالفتت را برایشان توضیح دادی؟ تا چه میزانی توانستی از دلایل منطقی و عقلانی استفاده کنی؟ آیا به تفاوت دلایل عقلانی و منطقی با دلایل احساسی و هیجانی فکر کرده‌ای؟