نوزادی و خردسالی از دوره هایی هستند که کودک به بیشترین میزان حمایت نیاز دارد، اما با رشد کودک، میزان این حمایت نیز باید به تدریج کاهش پیدا کند. هدف این نیست که والدین کودک را به حال خود رها کنند؛ بلکه لازم است به مرور، فرصت انجام کارها و تجربه کردن را در اختیار او قرار دهند.

رفتارهای جایگزین حمایت افراطی به والدین کمک می کنند در کنار حمایت از فرزند خود، زمینۀ استقلال، مسئولیت پذیری و رشد مهارت های او را نیز فراهم کنند.

مسئولیت دادن متناسب با سن کودک

یکی از مهمترین رفتارهای جایگزین حمایت افراطی این است که کارهایی را که کودک توانایی انجام آن ها را دارد، به خودش واگذار کنیم.

  • از زمانی که نوزاد توان گرفتن شیشه را به دست می آورد، می توان نگه داشتن آن را به خودش سپرد. زمانی که خردسال می تواند لیوان آب را در دست بگیرد یا خودش با دست غذا بخورد، حتی اگر اطرافش کثیف شود، باید فرصت خوردن مستقل را به او داد.
  • از زمانی که کودک چهار دست و پا می کند و راه می رود، می تواند در کارهای متناسب با سن خود، مانند آوردن دستمال یا قاشق، کمک کند.
  • در سنین کودکی و نوجوانی بهتر است در خانه مقرراتی وجود داشته باشد و هر یک از اعضای خانواده مسئولیت کاری را بر عهده بگیرد. در تقسیم کارها نیز نباید جنسیت بیش از حد مورد توجه قرار گیرد؛ توانایی اعضای خانواده و تا حدی علاقۀ آن ها می‌تواند معیار انتخاب نوع کار باشد.
  • اگر هر یک از اعضای خانواده به کمک نیاز دارد، بهتر است همه در حد توان خود برای کمک داوطلب شوند، حتی اگر میزان کمک آن ها اندک باشد. این فرهنگ می تواند اتحاد و احساس ارزشمندی را تقویت کند و نشان دهد که همیشه این والدین نیستند که باید از فرد نیازمند حمایت کنند.

کار کردن و تجربه کردن، فرصتی برای یادگیری است و می تواند مهارت حل مسأله و تصمیمگیری را تقویت کند.

کمک کردن بدون تصمیم گرفتن به جای کودک

از سنین دبستان و حتی نوجوانی، دوستان می توانند هم مانعی برای رشد باشند و هم مشوق رشد و مسئولیت پذیری. به جای فرزند نباید دوستان او را انتخاب کرد. بهتر است والدین با ایجاد رابطه ای صمیمانه، دربارۀ ویژگی های یک دوست خوب با او صحبت کنند.

همچنین لازم است به حرف های کودک یا نوجوان، بدون سرزنش و قضاوت، دربارۀ آسیب هایی که از یک دوست دیده است گوش داده شود. والدین می توانند به او کمک کنند اشتباه خود را ببیند و دربارۀ حفظ یک دوستی یا ترک آن تصمیم بگیرد؛ اما تصمیمگیری نهایی را به جای او انجام ندهند.

گفتگو دربارۀ انتخاب های درست نیز از کودکی اهمیت دارد. اگر از سنین پایین با کودک منطقی گفتگو شود و او با معیارهای انتخاب درست آشنا شده باشد، به تدریج می تواند منطقی تر تصمیم بگیرد. البته زبان این گفتگو باید متناسب با سن کودک باشد. کودک می تواند منطق را درک کند و آن را بپذیرد، به شرط آن که موضوع به شیوه ای متناسب با سن او مطرح شود.

آموزش مسئولیت پذیری مالی

رفتارهای جایگزین حمایت افراطی در مسائل مالی نیز اهمیت دارند. هر قدر خانواده از موقعیت اقتصادی خوبی برخوردار باشد، بهتر است پول زیادی در اختیار فرزند قرار ندهد. می توان به کودک یا نوجوان، متناسب با نیازهای معمول او، مانند خرید خوراکی در مدرسه یا هزینۀ رفت و آمد، پول توجیبی داد و در کنار آن شیوه های صرفه جویی و پس انداز کردن را به او آموخت.

کمک‌های معمول کودک در خانه نیز لزوما به تشویق مالی نیاز ندارند. اما اگر فرزند کاری فوق العاده انجام داد، می توان برای آن پاداشی در نظر گرفت. به این ترتیب، کودک می تواند ارتباط میان تلاش بیشتر و دریافت پاداش بیشتر را درک کند و در عین حال تجربه های بیشتری به دست آورد.

در مجموع، رفتارهای جایگزین حمایت افراطی به این معنا نیست که والدین حمایت خود را از کودک متوقف کنند. حمایت متعادل همچنان لازم است، اما باید هم‌زمان با رشد کودک تغییر کند. در چنین شرایطی، حمایت والدین می تواند به جای ایجاد وابستگی، زمینۀ رشد ذهنی، جسمی و مهارت های لازم برای یک زندگی مستقل را فراهم کند.

تماس با ما

اگر در این زمینه نیاز به اطلاعات بیشتر یا مشاوره دارید، می توانید برای تعیین وقت و گفتگو با مشاوران مجرب ما در کلینیک کیهان دانش پاژ تماس بگیرید:

09150708580

نمونه ای از داستان های مرتبط

در ادامه چند داستان مرتبط با رفتارهای جایگزین حمایت افراطی آورده شده است. با انتخاب هر عنوان، می توانید به خلاصۀ داستان، بحث و گفتگوهایی دربارۀ چگونگی استفاده از داستان و پرسش هایی دربارۀ محتوای آن دسترسی داشته باشید.