دانستن معیارهای اخلاقی کمک مؤثری در پرورش هوش اخلاقی در کودک و نوجوان است. شناسایی خوب از بد و آگاهی از این که در چه شرایطی میتوان این معیارها را بهکار بست به فراشناخت و خردورزی میتواند نسبت داده شود. کودک و نوجوانی که با مهربانی و چگونگی استفاده از آن در رابطه با خانواده، دوستان و دیگر مردم، حیوانات، طبیعت و خود آشنا باشد، بخشش و شرایط و موقعیتهایی که باید بخشید و جبران کرد را بداند، از مسئولیت خود در برابر خود و دیگران، شهر و کشورش آگاه باشد، یعنی بیاموزد که چگونه مسئولیتپذیر باشد، در او موجودی به نام وجدان رشد میکند. وجدان، قاضی هر فرد، کنترلکنندۀ تصمیمگیریها هدایتگر و تشویقکننده به تفکر و انجام کارهای درست است. اگر میخواهید کودک و نوجوان خود را در دنیای متغیر و نامطمئن تنها و سرگردان رها نکنید، باید وجدان را در او رشد دهید. برای این کار باید تربیت اخلاقی از جمله دغدغههای والدین، مربیان، معلمان و کتابداران باشد.
البته پیش از هرچیز باید خود بزرگترها معیارهای اخلاقی را بشناسند و به آنها عمل کنند، باید الگوی مسئولیتپذیری بود تا کودک و نوجوان در عمل با وظایفش آشنا شود و پس از آن بتوان از کودک انتظار داشت که آنها را رعایت کند. برای این که آموزشها اثربخش باشند، افزون بر داشتن هوش اخلاقی و وجدان باید صبور بود و با روش مناسب مانند گفتوگو، داستان و بیان تجربه در زمان مناسب، نه در اوج عصبانیت کودک و نوجوان، آموزههای اخلاقی را مطرح کرد.
چگونگی پرورش هوش اخلاقی در کودک و نوجوان
برای کودکان بهترین روش، ارائۀ الگوی رفتاری درست و صادقانه است. همۀ افراد از آغاز طفولیت گرایش به دو جنبۀ خوب یا بد بودن دارند. اگر بتوان به آنها ارزشها را شناسانید، برای نمونه میتوان به کودک کمک کرد تا بفهمد محبت کردن یک ویژگی انسانی است که فرد را شاد میکند، عزت نفس میدهد و به زندگیاش معنا میبخشد، خودش آن را انتخاب میکند.
شرکت در کارگاهها، مطالعه و مرور عقاید و رفتار بزرگان کمک میکنند که پدر و مادر خودشان بهتر با اخلاق آشنا شوند و این دانش را به فرزندشان منتقل کنند زیرا در کودکی بیشترین یادگیری از طریق مشاهده صورت میگیرد. بنابراین در انجام کارهای درست بهتر است کودکان همراه شما باشند.
در صورت اشتباه کودک، باید با او صبورانه برخورد کرد، زیرا رفتار نادرست در نتیجۀ ناآگاهی، یا یادگیری آموزههای نامناسب از دوستان، رسانهها و… است. باید با کودک به گفتوگو نشست و او را از پیامدهای کار نادرست خود آگاه کرد. برای کودکان بزرگترین مصیبت، ناراحتی بزرگترها نسبت به آنها و حس ناامنی ست. البته نباید از این ضعف آنان بهعنوان دستاویز استفاده کرد. یعنی نباید برای جلوگیری از کار نادرست آنها را تهدید به تَرک یا قهر کرد. کافی است نشان دهید از کار او ناراحت شدید ولی خود او را دوست دارید و وجودش برای شما ارزشمند است.
آسیب پرورش هوش اخلاقی در کودک و نوجوان
با تمام مواردی که در اهمیت پرورش هوش اخلاقی گفته شد، آموزش اخلاق به کودکان بدون آسیب نیست. کودکی که آموزههای اخلاقی خوبی دریافت کند ممکن است آرمانگرا شود و انتظار خطای اخلاقی از اطرافیان نداشته باشد و رنج ببرد زیرا در دنیای کنونی بیشتر، رفتارهای غیراخلاقی حاکم است. او باید با این واقعیت روبهرو شود که هرکسی ممکن است اشتباه کند. توانایی بخشش دیگران اینجا به کار او میآید و کمک میکند زندگی شادی را تجربه کند. خوب است برای درک تفاوت زندگی افراد بخشنده و افرادی که بخشنده نیستند، شخصیت و زندگی دو نمونه از این افراد را به او نشان داد. افرادی که بخشش را ارزش نمیدانند، بهطور معمول، افرادی عبوس و نامهربان هستند. آنها خود همیشه در رنج هستند و دیگران را نیز آزار میدهند. افرادی که بخشنده هستند، زندگی شاد و کمبحرانتری دارند، از نظر اجتماعی نیز دوستان زیادتری دارند و همه به نیکی از آنها یاد میکنند.
تماس با ما
اگر در این زمینه نیاز به اطلاعات بیشتر یا مشاوره دارید، میتوانید برای تعیین وقت و گفتوگو با مشاوران مجرب ما در کلینیک کیهان دانش پاژ تماس بگیرید:
09150708580
نمونهای از داستانهای مرتبط
در ادامه چند داستان مرتبط با پرورش هوش اخلاقی در کودک و نوجوان آورده شده است. با انتخاب هر عنوان، میتوانید به خلاصۀ داستان، بحث و گفتوگوهایی دربارۀ چگونگی استفاده از داستان و پرسشهایی دربارۀ محتوای آن دسترسی داشته باشید.
کتاب نوبت نان
داستان آلفونس دزده!
درج دیدگاه