هوش اخلاقی یا آگاهی از معیارهای خوب یا بد بودن یک ایده یا رفتار و نیز دانش کاربرد آن، به کودک و نوجوان خردورزی، توانایی حل مسأله و جلوگیری از بروز مشکل را میدهد. به تناسب درک و آگاهی کودک میتوان از روشهای مختلفی برای پرورش اخلاق در کودک و نوجوان استفاده کرد.
پرورش اخلاق در کودکان
کودکان از خردسالی توانایی درک خوبی دارند و اگر روش درستی پیش گرفته شود، میتوانند مفاهیم را بهطور کامل بفهمند. به نسبت سن کودک میتوان مفاهیم اخلاقی مانند خوبی، بدی، صداقت، گذشت، همدلی و محبت را به آنها آموزش داد. برخی از والدین برای این که دوست ندارند کودکشان آزردهخاطر شود، تمام تلاش خود را میکنند تا بتوانند هرچه کودک میخواهد برای او فراهم کنند یا همواره حق را به او میدهند؛ غافل از این که آنچه امروز او را آزردهخاطر میکند، میتواند فردا راه نجات او و آرامش خانواده باشد. برای نمونه ممکن است والدین به کودکشان که اسباب بازی خود را به دیگری نمیدهد ولی اسباب بازی دیگری را نیز برای خود میخواهد، کمک کنند و ماجرا را به نفع فرزند خود پایان دهند. آنچه مشخص است، گرچه آنها امروز او را شاد میکنند، ولی به او درس غرور، ناسازگاری، خودبینی و خودمحوری میدهند که در طولانیمدت به ضرر خود والدین نیز تمام میشود. به طور کلی هر تصمیم و رفتار نادرست و غیرعقلانی میتواند موجب گرفتاری در زندگی برای کودک، خانواده و کل جامعه شود.
پرورش اخلاق در نوجوانان
اگر فرد در کودکی با ارزشهای ساده و قابلدرک آشنا شده باشد، آموزش ارزشهای پیچیدهتر و عمیقتر میتواند در نوجوانی صورت گیرد. در سن نوجوانی، که سن مخالفتها و استقلالخواهی است، بهطور معمول خانوادهها با نوجوانان مشکلات زیادی دارند؛ با این وجود در خانوادههایی که نوجوانان با ارزشهای انسانی بیشتر آشنا هستند، آرامش بیشتری برقرار است. برای آشنایی نوجوانان با اصول اخلاقی و نیز ارزشها باید از روشهای غیرمستقیم استفاده کرد، وقت بیشتری با آنها گذرانید و در ضمن انجام امور روزمره، بازی و گردش آنها را به اصول اخلاقی مانند همدلی، بخشش، مهربانی، و همیاری آشنا نمود. میتوان با آنها دربارۀ کتابهایی که میخوانند به گفتوگو نشست و مسائل اخلاقی کتابها را به بحث گذاشت. میتوان موضوع گفتوگو را به دوستان و مدرسۀ نوجوان مرتبط ساخت و در آن زمینه با او صحبت کرد. آگاهی دربارۀ پیامدهای رفتارهای نادرست، از مسیر یاد کردن از تجربهها یا داستانها با شیوهای محبتآمیز میتواند نوجوانان را در شناخت رفتارهای درست و تصمیم به عمل درست هدایت کند. در مقابل مخالفت مستقیم با نوجوان دربارۀ شیوههای زندگیاش مانند پوشش، دوستان و رفتارهای خلاف نظر خانواده، موجب دور شدن آنها از بزرگترها و گریز از خانه میشود. در این شرایط نیز شکیبایی، آرامش در کلام و رفتار و طبیعی دانستن مخالفت با خانواده در سن نوجوانی، از جمله باورها و رفتارهایی است که آموزش ارزشها و اخلاق را به نوجوانان ممکن میسازد.
تماس با ما
اگر در این زمینه نیاز به اطلاعات بیشتر یا مشاوره دارید، میتوانید برای تعیین وقت و گفتوگو با مشاوران مجرب ما در کلینیک کیهان دانش پاژ تماس بگیرید: 09150708580
نمونهای از داستانهای مرتبط
در ادامه چند داستان مرتبط با پرورش اخلاق در کودک و نوجوان آورده شده است. با انتخاب هر عنوان، میتوانید به خلاصۀ داستان، بحث و گفتوگوهایی دربارۀ چگونگی استفاده از داستان و پرسشهایی دربارۀ محتوای آن دسترسی داشته باشید.
داستان نوبت نان
داستان آلفونس دزده!
درج دیدگاه